Galeria Szajny w Rzeszowie

2009-11-29

Kim jest właściwie Józef Szajna? Malarzem, scenografem, rzeźbiarzem, grafikiem czy może architektem przestrzeni? W żadnym szczegółowym określeniu postać i talent Szajny pomieścić się nie mogą – pisał przed laty Jerzy Madeyski we wstępie do monografii poświęconej prof. Szajnie.

Apel 10 (1989), źródło fot.: multimedia.szajna.eu

Józef Szajna (1922-2008) był człowiekiem legendą, a jego prace eksponowane są na najważniejszych światowych wystawach. Do tworzenia swoich obrazów i kolaży wykorzystywał rozmaite zdegradowane przedmioty i materiały, fragmenty fotografii, resztki ubrań, stare buty – środki ze „śmietnika pamięci”.

Galeria Szajny została otwarta w roku 1997 w rzeszowskim Teatrze im. Wandy Siemaszkowej z okazji 70. urodzin artysty, na specjalnie w tym celu adoptowanym teatralnym poddaszu. Zebrana kolekcja (malarstwo, rysunek, kompozycje przestrzenne ze spektakli Replika i Dante) ma charakter retrospektywny, dzięki czemu daje wgląd w tematykę i poetykę całej twórczości Szajny. Obiekty zostały podarowane teatrowi przez samego artystę. Na niewielkiej przestrzeni ok. 35 m2 umieszczonych jest około 15 płócien wielkości 1,5m × 1m, szereg kolaży i konstrukcje. Całość jest bardzo przytulna, a oglądający z łatwością może wejść w świat autora. Panująca w pomieszczeniu atmosfera sprzyja kontemplacji i samotnemu wczytywaniu się w treści, jakie niosą prezentowane dzieła.

Prace ułożone są w porządku ich powstawania od roku około 1970 do 1996. Niestety dosyć łatwo przeoczyć niektóre kolaże, które ukryte są za murkami. Minusem jest także dostępność wystawy. Można ją oglądać jedynie w przerwach spektakli teatralnych lub po wcześniejszym umówieniu. Próba indywidualnego zwiedzania tego miejsca spotkała się z dużym zdziwieniem pracowników teatru i wprowadziła nieco zamieszania, jakkolwiek nie można narzekać na obsługę. Czas oglądania jest nieograniczony, a udostępniająca zbiory osoba jest kompetentna i chętna do udzielania wszelkich informacji dotyczących ekspozycji i samego autora. To wszystko, w połączeniu z dobrym oświetleniem i kameralnym wnętrzem buduje klimat sprzyjający otwarciu się na świat sztuki.